Danny N. CEO – INGO DX, Nghiên cứu tiến sĩ về kinh tế số Geneva, Swizterland
Năm 2024-2025 được cọi là năm bản lề khởi đầu thiên niên kỷ mới cho công cuộc cải cách đổi mới sáng tạo quốc gia nhằm đưa VN vào nước có thu nhập cao của khu vực, định hướng tới năm 2045. Những cách làm mới, ý tưởng mới, mô hình kinh doanh mới, tư duy mới sẽ tạo ra những kết quả mới được xây dựng từ chính mỗi người dân, nhân viên doanh nghiệp để tạo thành văn hóa đổi mới sáng tạo nhằm mang lại giá trị phát triển bền vững cho nền kinh tế, cuộc sống thịnh vượng của mỗi người dân, doanh nghiệp và đất nước Việt Nam, cũng như khu vực.
Bản chất con người là đổi mới sáng tạo.
Con người được sinh ra với tố chất của sự sinh tồn, thích ứng, luôn tò mò khám phá cải tiến công cụ với trái tim yêu thương cho gia đình, xã hội từ thời kỳ khai nguyên đồ đá, rồi trải qua cuộc cách mạng nông nghiệp, công nghiệp lần thứ 3 tập trung vào cơ khí hóa, cuộc cách mạng công nghiệp thứ 4 tập trung vào công nghệ số. Theo như định nghĩa của MIT cũng như các chuyên gia đầu ngành đổi mới sáng tạo của Geneva, Singapore, Việt Nam “Đổi mới sáng tạo là quá trình biến ý tưởng thành kết quả tác động ảnh hưởng tích cực và mang lại giá trị thiết thực ‘process of taking ideas from inception to impact’. Bắt đầu bằng việc tìm ra vấn đề, xây dựng giải pháp và năng lực đổi mới sáng tạo bền vững. Đổi mới sáng tạo không chỉ là đơn lẻ mà phải bao trùm và kết hợp sức mạnh từ hệ sinh thái, năng lực và các đối tác liên quan để tạo ra những giá trị thặng dư mới”
Việt Nam có chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2024 xếp hạng thứ 44 (Global Innovation Index) / 133 nền kinh tế, với dẫn đầu là Thụy Sĩ Switzerland, USA xếp thứ 3, theo sau là Singapore. Chỉ số đổi mới sáng tạo của tổ chức WIPO đánh giá dựa vào các yếu tố chính: Các đề án nghiên cứu được công cố quốc tế, %GDP đầu tư cho nghiên cứu R&D, Quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo, đăng ký bản quyền đổi mới sáng tạo, áp dụng xu hướng công nghệ mới để phát triển xã hội bền vững như an toàn vệ sinh, kết nối công nghệ internet 5G, tự động hóa robot, xe điện nhằm tác động tích cực tới cuộc sống an sinh xã hội như tăng chỉ số hiệu quả lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống và gìn giữ môi trường xanh. “Đổi mới sáng tạo số cần mang tính tác động bao trùm không bỏ lại ai phía sau” như ý kiến đồng thuận của các chuyên gia đổi mới sáng tạo NIC Vietnam 11-2024.
Hiện thực hóa đổi mới sáng tạo bằng hành động
Chiến lược trọng tâm về đổi mới sáng tạo quốc gia của Việt Nam 2025-2045, cũng như các doanh nghiệp đó là coi trọng đổi mới sáng tạo với công nghệ, chuyển đổi số, mô hình kinh doanh mới tác động bền vững ESG, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn. Với yếu tố cốt lõi là khoa học công nghệ máy tính, tôi cùng các chuyên gia đầu nghành kinh tế số nhận thấy đây sẽ là một kỷ nguyên bứt phá cho Việt Nam cũng như các nước trong khu vực. Trong năm 2024, Việt Nam đã có những bước đầu chuyển mình với những cơ chế thử nghiệm đầu tư chiến lược như:
- Xây dựng cơ chế thử nghiệm Sandbox cho mảng Fintech Banking tập trung vào AI, BlockChain, cho vay ngang hàng, đánh giá điểm tín dụng, chia sẻ dữ liệu OpenBanking API.
- Phát triển nghiên cứu Semiconductor, tham gia vào chuỗi cung ứng chip toàn cầu với cú bắt tay chiến lược cùng Nvidia thành lập trung tâm nghiên cứu R&D tại Việt Nam, các trường đại học VN kết hợp với doanh nghiệp đào tạo kỹ sư thiết kế vi mạch trên nền tảng riêng biệt.
- Tinh giảm bộ máy chính phủ, doanh nghiệp , tối ưu quy trình làm việc, nâng cao năng lực con người với những kỹ năng công nghệ mới. Đó là một cuộc cách mạng nền tảng mới nhằm đơn giản hóa quá trình hoạt động, nâng cao tinh thần trách nhiệm, khả năng dự đoán và hoạt động tối ưu.
- Tài chính xanh, sàn giao dịch tín chỉ Carbon sẽ được trung tâm HNX hợp tác cùng bộ tài nguyên và môi trường chính thức vận hành từ 1/2025 nhằm quản trị nguồn vốn đầu tư trao đổi giữa VN và quốc tế như một kênh huy động vốn mới giúp VN phát triển bền vững. Bước đầu có những nghiệm về cơ chế giao dịch BlockChain, tài sản số, định danh số token.
- Chú trọng nâng cao năng lực con người bằng những chương trình học chuyên sâu về công nghệ thiết kế vi mạch, kinh tế số, AI và phân tích dữ liệu lớn…nhằm giúp VN từng bước nắm bắt công nghệ lõi trong chuỗi dịch chuyển kinh tế số, cách mạng công nghiệp 4.0
Quản trị rủi do trong phát triển dự án chiến lược về đổi mới sáng tạo cần luôn được theo dõi sát sao để nhằm cân bằng giữa Rủi Do và Đổi Mới. Thông thường quy trình sẽ trải qua 8 bước “1.Xác định Vision, 2.Định vị lại chiến lược kế hoạc thực thi, 3.Chuẩn bị tài nguyên, 4.Xác nhận cấp quyền, 5.Triển khai dự án, 6.Giám sát tối ưu,7.Điều chỉnh cải tiến, 8.Kết thúc nghiệm thu”. Và góc nhìn của đổi mới sáng tạo không chỉ dừng ở công nghệ lõi, mà còn cần đặt vào góc nhìn của thị trường, đối thủ cạnh tranh, quản trị đầu tư ROI, năng lực triển khai nhằm biến ý tưởng thành giải pháp tác động thực tiễn bền vững mang tầm ảnh hưởng rộng lớn.
Chính phủ Việt Nam với chiến lược đổi mới sáng tạo ngôi sao 5 cánh”
Hai từ “Đồng Bào” đã được chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng chính thức lần đầu tiên trong bản tuyên ngôn độc lập năm 1945 của Việt Nam. Và trong chiến lược đổi mới sáng tạo của Việt Nam cho một thiên niên kỷ bứt phá công nghệ số của người dân Việt, hai chữ “Đồng Bào” ấy vẫn là hạt nhân gắn kết và cốt lõi của đổi mới sáng tạo. Các học giả, nhà lãnh đạo và chuyên gia đầu ngành trong đổi mới sáng tạo tại VN cũng như khu vực APAC đồng ý rằng “Giá trị to lớn nhất của đổi mới sáng tạo đó là tạo ra những giá trị thặng dư mới, làm giầu cho nền kinh tế, nâng cao chất lượng đời sống của người dân và tác động bao trùm toàn xã hội”. Mô hình đổi mới sáng tạo ngôi sao 5 cánh như ở dưới, kết hợp khăng khít sức mạnh bao trùm của 5 yếu tố: Chính phủ, Tập đoàn, Doanh Nghiệp, Quỹ Đầu Tư và Trường đại học.
Đổi mới sáng tạo bắt nguồn từ tri thức và cuộc cách mạng số sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh thông tin và tri thức của con người không chỉ riêng lẻ mà còn của cả nhân loại. Vì vậy để đáp ứng nhu cầu mới của sự phát triển kinh tế số, người dân cần được nâng cao kỹ năng kiến thức mới về công nghệ, khả năng nghiên cứu, tư duy lãnh đạo, các mô hình kinh tế số quản trị tài chính. Chính phủ đóng vai trò điều hướng, trường đại học đóng vai trò đào tạo kỹ năng nghiên cứu chuyên sâu, các doanh nghiệp, các tập đoàn lớn tập trung phát triển các mô hình quản trị, kinh tế bền vững. Các quỹ đầu tư giúp kiểm soát nguồn vốn hiệu quả và lựa chọn những dự án mang tác động kinh tế bao trùm.
Kiên định tiến về phía trước
“Lợi ích hài hòa, rủi do chia sẻ” đó là chiến lược ngoại giao kinh tế như thủ tướng Phạm Minh Chính đã chia sẻ. Quá trình cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tập trung vào yếu tố công nghệ làm cốt lõi chắc chắn sẽ trải qua nhiều thử thách, sự kiên định, tầm nhìn chiến lược để gia tăng giá trị thặng dư trong chiến lược kinh tế số toàn cầu là cực kỳ quan trọng. Gia tăng sức mạnh nội tại, phát triển những giá trị khác biệt cốt lõi mà VN có về lợi thế dân số, cảng biển logistic, công nghệ phần mềm chip bán dẫn, kiện toàn công nghệ lõi đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính, cơ chế ổn định là đối tác toàn cầu tin cậy. Đó là những yếu tố căn bản để Việt Nam trở thành nước có thu nhập cao trong vòng 1 thập kỷ tới với người dân là hạt nhân trung tâm của ngôi sao 5 cánh kinh tế số.
Contact INGO DX for your new projects. Great Happy New Year 2025